Personeelstekort in de zorg: het grote thema achter al het zorgnieuws
Wie het zorgnieuws in Nederland volgt, ziet steeds hetzelfde patroon terugkomen: overal is een tekort aan mensen. Of het nu gaat om de wijkverpleging, de ouderenzorg, ziekenhuizen of de ggz de rode draad is hetzelfde: de vraag naar zorg stijgt, maar het aantal zorgprofessionals groeit niet mee.
15% van de zorg straks niet meer leverbaar
Onderzoek van ABF Research in opdracht van RegioPlus schetst een schokkend toekomstbeeld: als we niets veranderen, kan in 2034 gemiddeld 15% van alle gevraagde zorg niet meer geleverd worden.
Concreet betekent dat onder andere:
-
Zo’n 15 miljoen patiëntencontacten en visites bij huisartsen die jaarlijks niet doorgaan.
-
Voor tienduizenden mensen geen plek in het verpleeghuis.
-
Miljoenen consulten in de ggz en ziekenhuispoliklinieken die niet kunnen plaatsvinden.
-
Honderdduizenden mensen die de thuiszorg of verpleging aan huis die zij nodig hebben niet krijgen.
En dit is geen ver van mijn bed show: deze cijfers gaan over Nederland in de komende tien jaar.
Hoe kan het tekort zo groot worden?
Er spelen meerdere ontwikkelingen tegelijk:
-
Vergrijzing en hogere zorgvraag
We worden gemiddeld ouder en leven langer met chronische aandoeningen. Dat vraagt meer zorg, vaker en intensiever. -
Te weinig nieuwe instroom
Opleidingen leveren niet genoeg nieuwe zorgprofessionals op om de uitstroom (pensioen, mensen die stoppen met de zorg) op te vangen. -
Hoge werkdruk en uitval
Door de structurele krapte is de werkdruk al jaren hoog. Dat leidt tot meer verzuim, burn-outs en zorgprofessionals die (tijdelijk) uitvallen of de sector verlaten. -
Deeltijdcultuur en flexibilisering
Veel mensen werken in deeltijd, wat op zich geen probleem is, maar in combinatie met de stijgende zorgvraag en personeelstekorten zorgt het ervoor dat roosterpuzzels steeds lastiger worden.
Wat betekent dit op de werkvloer?
Voor teams in bijvoorbeeld de thuiszorg, verpleeghuizen en ziekenhuizen voelt dit dagelijks zo:
- Diensten die moeilijk gevuld raken.
-
Minder collega’s op de werkvloer dan eigenlijk nodig is.
-
Minder tijd per cliënt of patiënt, waardoor je continu het gevoel hebt te “rennen”.
-
Last-minute gaten in het rooster die met flex, invalkrachten of zzp’ers worden dichtgezet.
Veel zorgverleners herkennen dit: je komt thuis na je dienst met het gevoel dat je wel de nodige zorg hebt gegeven, maar niet de goede of uitgebreide zorg die je eigenlijk zou willen.
Gevolgen voor cliënten en patiënten
Het personeelstekort raakt uiteindelijk iedereen in Nederland. Als er niets verandert, zijn de voorspellingen helder:
-
Langere wachtlijsten voor huisartsen, ggz, fysiotherapie en ziekenhuiszorg.
-
Minder keuzevrijheid voor cliënten in de ouderenzorg (bijvoorbeeld geen plek in de gewenste regio).
-
Minder mogelijkheid voor persoonlijke aandacht, omdat zorgverleners meer cliënten in minder tijd moeten helpen.
Zorg wordt dan iets waar je soms op moet wachten of waar je pas later terechtkunt in plaats van de vanzelfsprekendheid die we nu nog vaak gewend zijn.
Waarom werkgevers en politiek nú in actie moeten komen
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en verschillende werkgeversorganisaties benadrukken dat de personeelstekorten geen tijdelijk probleem zijn, maar een structurele uitdaging.
Dat vraagt om keuzes op meerdere niveaus:
-
Landelijk beleid: investeren in opleidingscapaciteit, behoud van personeel, betere arbeidsvoorwaarden en slimme inzet van technologie.
-
Organisatieniveau: aandacht voor werkplezier, zeggenschap, goed roosterbeleid en het verminderen van onnodige administratie.
Zonder deze gecombineerde aanpak wordt het tekort niet alleen groter, maar gaan ook de gevolgen voor de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg toenemen.
En de rol van flexibiliteit en detachering?
Tegelijk groeit de behoefte aan flexibele inzet van zorgprofessionals:
-
zzp’ers in de zorg,
- detacheringsbureaus.
Zij kunnen helpen om gaten in roosters op te vullen, tijdelijke projecten te draaien of extra capaciteit te leveren bij piekdrukte. Flex is geen oplossing voor het totale personeelstekort, maar wel een belangrijk puzzelstuk om de continuïteit van zorg op korte en middellange termijn te waarborgen.
Samengevat:
Het personeelstekort is niet zomaar één van de problemen in de zorg, het is hét thema dat áchter vrijwel al het zorgnieuws schuilgaat. Als we willen dat zorg in 2034 nog steeds toegankelijk en menselijk is, moeten we nu investeren in mensen, samenwerking én slimmer werken.
